Zmień kolor: [1] [2]

Bursztynowa historia

Najstarsze materiały świadczące o znajomości bursztynu i jego obróbce w rejonie Gdańska pochodzą z okresu 8 - 4 tys. lat p.n.e. i wiążą się z przypisywaną mu magiczną siłą. Wyrabiano wówczas dla potrzeb kultowych bursztynowe amulety - postaci zwierząt, figurki bóstw i herosów.

Gdańsk leży na skrzyżowaniu historycznych i współczesnych szlaków bursztynowych. Historyczne lądowe szlaki kulturowo-wymienne Europy przebiegały wzdłuż głównych rzek, m.in. Wisły i wiodły na południe w kierunku Morza Czarnego, do Rzymu (szlak rzymski do Akwilei) i Grecji (szlak helleński do Alexandropolis). Szlak bursztynowy, tzw. nadwiślański, łączący Pobrzeże Gdańskie z krajami śródziemnomorskimi funkcjonował co najmniej od V wieku przed Chrystusem. Lata ok. 400 p.n.e. - ok. 30 r. n.e. to okres dominacji Celtów w Europie. Bursztyn był stale obecny w ich kulturze. Plemiona celtyckie rozprzestrzeniły się na rozległe obszary Europy docierając do Italii i na Bałkany nad Adriatyk. Celtyccy kupcy zaktywizowali stare i przetarli nowe szlaki bursztynowe łączące Italię oraz Ilirię z "bursztynowym wybrzeżem" południowego Bałtyku. Bursztynowy szlak miał dla Europy nie tylko znaczenie gospodarcze; tą drogą rozpowszechniano również naukę i kulturę. Handel był pretekstem do poznania, zbliżenia i zrozumienia różnych kultur i cywilizacji.

Początki bursztynowej świetności

Najstarsze ślady pracowni bursztyniarskiej w Gdańsku pochodzą z końca X wieku. Istniał wówczas monopol władzy książęcej na pozyskiwanie bursztynu. Książęcy rybacy musieli uzyskać prawo zbierania surowca od władców gdańskiego grodu. Asortyment wyrobów był już wówczas wyjątkowo bogaty: paciorki, pierścionki, wisiorki, kostki i pionki do gry, amulety, a po wielkim chrzcie gdańszczan przez św. Wojciecha - również krzyżyki. Wytwory gdańskich bursztynników były przeznaczone nie tylko dla gdańszczan, trafiały także do mieszkańców innych grodów na ziemiach polskich. Gotowe wyroby, jak też surowiec, były eksportowane do Flandrii. W XIV wieku, gdy Pomorzem Gdańskim zawładnął Zakon Krzyżacki, bursztyn stał się szczególnie poszukiwany. Handel surowcem przynosił mu znaczne dochody. Wysyłano go do Brugii, Lubeki, Amsterdamu, Antwerpii, Kolonii, Norymbergii, Wenecji. Dozorcy pilnie strzegli magazynów bursztynu, a za ukrycie znalezionych kamieni groziła nawet kara śmierci! Polityka zakonu nie sprzyjała jednak rozwojowi sztuki bursztyniarskiej.

Rozkwitowi gdańskiego rzemiosła bursztyniarskiego przysłużył się król Kazimierz Jagiellończyk, nadając miastu tereny bogate w bursztynowe złoża. W okresie I Rzeczpospolitej bogaty i liczący się w Europie Gdańsk znany był jako ważne centrum bursztyniarstwa. Rozwijała się wówczas rzeźba sakralna. Produkowano także różnorodne naczynia, szkatuły, pudełka, lichtarze, zegary, ramy do obrazów. Pierwszy cech bursztynników w Gdańsku utworzono w 1477 roku.

Złoty wiek gdańskiego bursztynu

Przełom XVI i XVII stulecia w Gdańsku nazywany jest "złotym wiekiem". W gdańskich pracowniach tworzono liczne dzieła z bursztynu na zamówienie bogatych mieszczan, szlachty, magnatów, duchowieństwa, królów polskich. Bursztynowe wyroby docierały również na dwory książęce i królewskie całej Europy. Dzieła gdańskich bursztynników były najcenniejszymi dyplomatycznymi podarunkami dla papieży, carów, sułtanów i kalifów oraz władców największych państw europejskich, w tym "króla słońce", francuskiego Ludwika XIV. Bursztynowe precjoza godne najznamienitszych kolekcji, stały się prawdziwą wizytówką miasta.

Pod wpływem architektury, już w połowie XVI wieku, zaczęto tworzyć dzieła komponowane w oparciu o klasyczne porządki konstrukcyjne na wzór dobrze dopasowanych murów budowli kamiennych. Ścianki dużych obiektów podwajano, uwzględniając kruchość bursztynu. Ta metoda znalazła zastosowanie przy tworzeniu słynnej zaginionej Bursztynowej Komnaty. To właśnie gdańszczanie mieli największy udział w jej powstaniu. Pomysłodawcą i autorem szczegółowego projektu był znamienity gdański bursztynnik Andreas Schlüter. Gdańszczaninem był także pierwszy z realizatorów tego dzieła - Gottfried Wolfram. Dwaj następni wykonawcy - mistrzowie gdańskiego cechu Gottfried Turau i Ernest Schacht doprowadzili do końca zamysł Schlütera i ocalili go przed zniszczeniem, kiedy król Fryderyk Wilhelm nakazał przerwać prace tuż przed ich ukończeniem.

Powrót do tradycji

Dwie wielkie wojny doszczętnie zniszczyły europejskie bursztynnictwo. W Gdańsku nie pozostał ani jeden warsztat. Tuż po wojnie wielu artystów podjęło próbę odrodzenia wielkich tradycji Gdańska. Był to jednak powrót do najdawniejszej funkcji bursztynu, jaką była ozdoba stroju. Dzisiaj gdańscy bursztynnicy i ich dzieła znani są na całym świecie. Tworzą zarówno w dawnym, wielkim stylu swoich znamienitych poprzedników, jak i hołdując awangardzie. I znów nic nie ogranicza ich rozmachu: już niedługo w gdańskim kościele św. Brygidy podziwiać będzie można w całej okazałości wspaniały bursztynowy ołtarz!

Ostania modyfikacja: 26.03.2012 11:39
Galeria   YouTube   Gdańska Arena
Euro 2012 w Gdańsku
Fotograficzne podsumowanie mistrzostw w piłce nożnej UEFA Euro 2012 w Gdańsku
 
Autor: Jacek Szymański / www.gdansk.pl
Data: 04.07.2012, 12:40
zdjęcia z budowy i otwarcia gdańskiego stadionu
Mecze w Gdańsku
10 czerwca 2012 r.
Hiszpania 1 - 1 Włochy
14 czerwca 2012 r.
Hiszpania 4 - 0 Irlandia
18 czerwca 2012 r.
Chorwacja 0 - 1 Hiszpania
22 czerwca 2012 r.
Niemcy 4 - 2 Grecja
pozostałe wyniki
Partnerzy 
© Copyright Urząd Miejski w Gdańsku
Kancelaria Prezydenta ¤ Referat Multimedialny
ul. Nowe Ogrody 8/12 ¤ 80-803 Gdańsk